معروف ترین ابزار اندازه گیری دیجیتال؛ مولتی متر
معروف ترین ابزار اندازه گیری دیجیتال؛ مولتی متر
اگر با برق و الکترونیک سروکار دارید، احتمالاً اسم مولتی متر رو زیاد شنیدید. این دستگاه یکی از ساده ترین و در عین حال مهم ترین ابزارهای اندازه گیریه که می تونه چندین کمیت الکتریکی مثل ولتاژ، جریان و مقاومت رو اندازه بگیره. البته مولتی مترها مدل های مختلفی دارن و هر کدوم هم برای یک سری نیازها مناسبن. پس صرفاً اینکه یک دستگاه گرون تره یا امکانات بیشتری داره، دلیل نمیشه انتخاب بهتری برای شما باشه!
برای خرید ابزارهای دیجیتال و تجهیزات اندازه گیری، دارمکو یکی از گزینه های تخصصی این حوزه است. اگر قصد خرید مولتی متر دارید، می تونید مدل های مختلف رو در دسته بندی مولتی متر دارمکو بررسی کنید و با توجه به مشخصات فنی هر دستگاه، گزینه مناسب کارتون رو پیدا کنید.
اصلاً چرا مولتی متر این قدر پرکاربرده؟
فرض کنید یک مدار الکترونیکی درست کار نمی کنه. از کجا باید بفهمید مشکل از کجاست؟ ممکنه ولتاژ ورودی مناسب نباشه، یک مقاومت آسیب دیده باشه یا مسیر الکتریکی قطع شده باشه. اینجا نمی تونید فقط به حدس و گمان تکیه کنید؛ باید اندازه گیری کنید تا بفهمید واقعاً چه اتفاقی افتاده.
مولتی متر دقیقاً برای همین کاره. با این دستگاه می تونید ولتاژ AC و DC، جریان الکتریکی و مقاومت رو اندازه بگیرید. خیلی از مدل ها هم قابلیت های بیشتری مثل تست دیود، تست پیوستگی، اندازه گیری ظرفیت خازنی و فرکانس دارن.
البته همه مولتی مترها این امکانات رو ندارن. برای همین قبل از خرید باید مشخص کنید چه اندازه گیری هایی براتون مهمه. قرار نیست بابت قابلیتی پول بدید که شاید سالی یک بار هم ازش استفاده نکنید!
مولتی متر اتورنج چه فرقی با مدل معمولی داره؟
یکی از قابلیت هایی که موقع خرید مولتی متر باهاش روبه رو می شید، اتورنج (Auto Range) هست. در مولتی مترهای معمولی ممکنه لازم باشه محدوده اندازه گیری رو خودتون انتخاب کنید؛ اما در مدل های اتورنج، دستگاه این کار رو به صورت خودکار انجام می ده.
این موضوع وقتی چند اندازه گیری مختلف دارید، سرعت کارتون رو بیشتر می کنه. مثلاً دیگه لازم نیست برای هر مقدار ولتاژ یا مقاومت، محدوده مناسب رو دستی تنظیم کنید.
بعضی مولتی مترهای پیشرفته تر هم امکانات هوشمندتری دارن و حتی ممکنه سلکتور چرخشی نداشته باشن. این مدل ها می تونن انتخاب پارامتر اندازه گیری رو ساده تر کنن، اما آیا واقعاً به چنین دستگاهی نیاز دارید؟
قبل از انتخاب یک دستگاه مناسب، مهم ترین فاکتور برای شما باید نیازسنجی باشه! اگر استفاده شما به چند اندازه گیری ساده محدود می شه، شاید یک مدل اقتصادی و باکیفیت کاملاً کارتون رو راه بندازه. اما اگر هر روز با مدارهای مختلف سروکار دارید، امکاناتی مثل اتورنج می تونه ارزش هزینه بیشتر رو داشته باشه.
کلمپ متر؛ وقتی می خواید جریان رو اندازه بگیرید
کلمپ متر یا آمپرمتر کلمپی هم یکی از ابزارهای پرکاربرد برق کارها و تکنسین های صنعتی محسوب می شه. تفاوت اصلیش با مولتی متر معمولی اینه که در بسیاری از مدل ها می تونید جریان رو بدون قطع کردن مدار اندازه بگیرید.
فک دستگاه رو دور یک سیم قرار می دید و جریان از طریق میدان مغناطیسی اندازه گیری می شه. به همین دلیل، کلمپ متر برای بررسی جریان مصرفی موتورهای الکتریکی، تابلوهای برق و تجهیزات صنعتی کاربرد زیادی داره.
البته اینجا هم باید حواستون به مشخصات دستگاه باشه. بعضی مدل ها فقط جریان AC رو اندازه می گیرن، در حالی که مدل های دیگه قابلیت اندازه گیری جریان DC رو هم دارن. پس اگر جریان مستقیم براتون مهمه، هر کلمپ متری نمی تونه نیازتون رو برطرف کنه.
یک نکته مهم دیگه هم اینکه برای اندازه گیری معمول جریان، باید فقط یک هادی داخل فک قرار بگیره. اگر سیم رفت و برگشت رو هم زمان داخل فک بذارید، ممکنه نتیجه اندازه گیری اشتباه بشه.
اسیلوسکوپ؛ برای وقت هایی که مولتی متر کافی نیست
مولتی متر ابزار کاربردی ایه، اما قرار نیست همه مشکلات الکترونیکی رو به تنهایی حل کنه. مثلاً اگر بخواید شکل موج یک سیگنال رو ببینید یا تغییرات ولتاژ رو در طول زمان بررسی کنید، به اسیلوسکوپ نیاز دارید.
اسیلوسکوپ شکل موج رو نمایش می ده و به شما اجازه می ده پارامترهایی مثل دامنه، فرکانس و دوره تناوب رو بررسی کنید. این دستگاه در تعمیر مدارهای الکترونیکی، بررسی منابع تغذیه سوئیچینگ و عیب یابی سیستم های کنترلی کاربرد زیادی داره.
هنگام خرید اسیلوسکوپ باید به پهنای باند، نرخ نمونه برداری و تعداد کانال ها توجه کنید. این مشخصات تعیین می کنن دستگاه تا چه اندازه برای بررسی سیگنال های موردنظر شما مناسبه.
پس اگر فقط می خواید ولتاژ و مقاومت رو اندازه بگیرید، احتمالاً نیازی به اسیلوسکوپ ندارید. اما اگر قراره رفتار سیگنال رو تحلیل کنید، مولتی متر به تنهایی جوابگوی کارتون نیست.
میگر؛ برای بررسی سلامت عایق تجهیزات
گاهی مشکل یک موتور یا کابل برق به قطعی سیم محدود نمی شه و باید وضعیت عایق اون رو هم بررسی کنید. در چنین شرایطی میگر یا دستگاه تست مقاومت عایقی به کار میاد.
میگر با اعمال ولتاژ آزمون مشخص، مقاومت عایقی کابل ها، سیم پیچ موتورها و تجهیزات الکتریکی رو اندازه می گیره. این اندازه گیری می تونه به شناسایی ضعف عایق و جلوگیری از بعضی خرابی های الکتریکی کمک کنه.
موقع خرید میگر باید به ولتاژ آزمون، محدوده اندازه گیری و نوع تجهیزی که قراره بررسی کنید توجه داشته باشید. ضمناً کار با این دستگاه نیاز به رعایت اصول ایمنی داره؛ چون ولتاژ آزمون می تونه خطرناک باشه و تجهیزات هم ممکنه بار الکتریکی ذخیره کنن.
ترمومتر و لوکس متر؛ اندازه گیری دما و روشنایی
همه ابزارهای اندازه گیری برای برق و الکترونیک نیستن. در خیلی از محیط های صنعتی، اندازه گیری دما و شدت روشنایی هم اهمیت داره.
ترمومتر دیجیتال برای اندازه گیری دما استفاده می شه و بعضی مدل های مادون قرمز این امکان رو می دن که دمای سطح رو بدون تماس مستقیم اندازه بگیرید. البته نتیجه اندازه گیری به عواملی مثل جنس سطح و تنظیمات دستگاه هم بستگی داره.
لوکس متر هم شدت روشنایی رو اندازه می گیره و در بررسی روشنایی محیط های کاری، سالن های تولید و آزمایشگاه ها کاربرد داره.
این دستگاه ها هر کدوم برای یک نیاز مشخص طراحی شدن. بنابراین قبل از خرید، اول باید بدونید چه پارامتری رو می خواید اندازه بگیرید و بعد سراغ انتخاب مدل مناسب برید.
موقع خرید مولتی متر به چه نکاتی توجه کنیم؟
حالا که با چند ابزار دیجیتال اندازه گیری آشنا شدیم، برگردیم به مولتی متر. اگر قصد خرید این دستگاه رو دارید، چند نکته هست که بهتره قبل از انتخاب بررسی کنید.
محدوده اندازه گیری: دستگاه باید بتونه ولتاژ، جریان و مقاومتی رو که در کارتون نیاز دارید، اندازه بگیره. اگر محدوده دستگاه مناسب نباشه، حتی امکانات زیادش هم کمکی به شما نمی کنه.
دقت اندازه گیری: تعداد ارقام نمایشگر رو با دقت اشتباه نگیرید. اینکه یک مولتی متر عدد رو با رقم های بیشتری نشون می ده، لزوماً به این معنی نیست که اندازه گیری دقیق تری انجام می ده.
ایمنی دستگاه: اگر با برق صنعتی یا ولتاژهای بالا کار می کنید، رده اندازه گیری CAT، ولتاژ مجاز، کیفیت پراب ها و حفاظت داخلی دستگاه اهمیت زیادی دارن. اینجا دیگه صرفه جویی در هزینه نباید باعث بشه ایمنی رو نادیده بگیرید.
امکانات اضافی: قابلیت هایی مثل True RMS، تست دیود، اندازه گیری ظرفیت خازنی و دما رو بر اساس نیازتون انتخاب کنید. برای مثال، True RMS در اندازه گیری برخی سیگنال های AC غیرسینوسی اهمیت داره، اما برای همه کاربران یک ضرورت نیست.
کیفیت ساخت و خدمات: اگر هر روز از مولتی متر استفاده می کنید، دوام دستگاه و کیفیت پراب ها اهمیت بیشتری پیدا می کنه. بهتره به خدمات پس از فروش و دسترسی به لوازم جانبی هم توجه داشته باشید.
در نهایت، یک تعمیرکار برد الکترونیکی ممکنه به امکاناتی نیاز داشته باشه که برای یک برق کار ساختمانی چندان ضروری نیست. پس موقع خرید، اول نوع استفاده تون رو مشخص کنید و بعد امکانات مدل های مختلف رو با هم مقایسه کنید.
بالاخره کدوم ابزار اندازه گیری رو بخریم؟
مولتی متر، کلمپ متر، اسیلوسکوپ و میگر هر کدوم کاربرد خودشون رو دارن. مولتی متر به خاطر اندازه گیری چند کمیت الکتریکی در یک دستگاه، برای خیلی از کاربران انتخاب مناسبیه؛ اما اگر بخواید جریان رو بدون قطع مدار اندازه بگیرید، شکل موج رو بررسی کنید یا مقاومت عایقی رو بسنجید، باید سراغ ابزار تخصصی مربوط به همون کار برید.
نکته اصلی اینه که قبل از خرید، نیازتون رو مشخص کنید. لازم نیست همیشه گرون ترین دستگاه بازار رو بخرید؛ گاهی یک مدل ساده تر تمام نیازهای شما رو پوشش می ده و گاهی هم هزینه بیشتر برای امکانات مناسب، واقعاً ارزشش رو داره.
هدف از خرید ابزار اندازه گیری این نیست که بیشترین امکانات رو داشته باشید؛ هدف اینه که دستگاهی انتخاب کنید که کارتون رو درست، دقیق و ایمن انجام بده.
