عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم نقش دارند
عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم نقش دارند
خرابی تسمه تایم یکی از اتفاقاتی است که میتواند در چند ثانیه موتور خودرو را با آسیب جدی روبهرو کند. بسیاری از رانندگان تصور میکنند این قطعه فقط بعد از رسیدن به کیلومتر مشخصی فرسوده میشود، اما واقعیت این است که شرایط رانندگی، کیفیت قطعات جانبی، دمای موتور و حتی نحوه استارت زدن خودرو نیز روی عمر تسمه تایم تاثیر مستقیم دارند. در خودروهای شهری که مدام در ترافیک حرکت میکنند، فشار وارده به سیستم تایمینگ بیشتر از خودروهایی است که رانندگی جادهای دارند. به همین دلیل نگهداری صحیح از تسمه تایم کوییک یا هر خودروی دیگری فقط به تعویض دورهای محدود نمیشود و باید مجموعهای از عوامل فنی بررسی شود. در ادامه به صورت دقیقتر به بررسی عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم نقش دارند، میپردازیم.
تسمه تایم چگونه دچار فرسودگی میشود؟
تسمه تایم از ترکیب لاستیک تقویتشده، الیاف مقاوم و دندانههای مخصوص ساخته میشود. این قطعه بهصورت مداوم تحت کشش، حرارت و اصطکاک قرار دارد. زمانی که موتور روشن میشود، تسمه تایم با سرعت بالا میلسوپاپ و میللنگ را هماهنگ نگه میدارد. اگر کوچکترین اختلالی در عملکرد آن ایجاد شود، زمانبندی باز و بسته شدن سوپاپها به هم میریزد.
فرسودگی تسمه تایم معمولاً بهصورت تدریجی اتفاق میافتد. ابتدا دندانهها حالت طبیعی خود را از دست میدهند، سپس ترکهای ریز روی سطح تسمه ایجاد میشود و در نهایت احتمال پارگی بالا میرود.
گرمای بیش از حد موتور و تاثیر آن بر عمر تسمه تایم
یکی از عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم نقش دارد، افزایش دمای موتور است. موتور خودرو بهطور طبیعی حرارت بالایی تولید میکند، اما زمانی که سیستم خنککننده عملکرد مناسبی نداشته باشد، این حرارت مستقیماً به تسمه منتقل میشود.
دمای بالا باعث خشک شدن ساختار لاستیکی تسمه میشود. در این شرایط انعطاف تسمه کاهش پیدا میکند و ترکهای ریز روی سطح آن به وجود میآید. خودروهایی که دائماً در ترافیک سنگین حرکت میکنند یا فن رادیاتور آنها مشکل دارد، بیشتر در معرض این نوع فرسودگی قرار میگیرند.
یکی از اشتباهات رایج رانندگان این است که بالا رفتن آمپر آب را موقتی تصور میکنند. در حالی که حتی چند بار داغ شدن شدید موتور میتواند عمر تسمه تایم را به شکل محسوسی کاهش دهد.
نشت روغن؛ دشمن پنهان تسمه تایم
از دیگر عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم اثرگذار است، نشت روغن است. روغن موتور نباید با تسمه تایم تماس داشته باشد. زمانی که کاسهنمد میللنگ یا میلسوپاپ دچار نشتی میشود، روغن به سطح تسمه نفوذ میکند و ساختار آن را نرم و ضعیف میسازد.
برخلاف تصور بسیاری از افراد، روغنی شدن تسمه فقط باعث لغزش نمیشود، بلکه مقاومت داخلی الیاف تسمه را نیز کاهش میدهد. در چنین شرایطی تسمه ممکن است بدون هشدار قبلی پاره شود. این مشکل در خودروهایی که سرویسهای دورهای نامنظم دارند بیشتر دیده میشود.
کیفیت پایین قطعات جانبی سیستم تایمینگ
وقتی صحبت از تعویض تسمه تایم میشود، اغلب توجه رانندگان فقط روی خود تسمه متمرکز است، در حالی که قطعات جانبی نقش بسیار مهمی در سلامت آن دارند. هرزگرد، تسمهسفتکن و واترپمپ اگر کیفیت مناسبی نداشته باشند، فشار اضافی به تسمه وارد میکنند.
برای مثال، در تسمه تایم تیبا خرابی هرزگرد یکی از دلایل رایج خوردگی دندانههای تسمه محسوب میشود، بهخصوص زمانی که از قطعات متفرقه استفاده شده باشد.
رانندگی با دور موتور بالا
شاید این را ندانید اما از عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم میتوان نام برد، سبک رانندگی است. سبک رانندگی تاثیر مستقیمی بر عمر تسمه تایم دارد. رانندگانی که مدام با شتاب ناگهانی حرکت میکنند یا دور موتور را در محدوده بالا نگه میدارند، فشار بیشتری به سیستم تایمینگ وارد میکنند.
در دور موتور بالا، تسمه باید با سرعت بیشتری حرکت کند و این موضوع باعث افزایش حرارت و کشش آن میشود. اگر این شرایط به صورت مداوم تکرار شود، دندانههای تسمه بهمرور تغییر شکل میدهند.
سفت یا شل بودن بیش از حد تسمه
تنظیم کشش تسمه تایم مسئلهای از عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم نقش دارند، است. اگر تسمه بیش از حد سفت بسته شود، فشار زیادی به بلبرینگها و پولیها وارد میکند. از طرف دیگر، شل بودن تسمه نیز باعث لرزش و پریدن دندانهها خواهد شد. برخی تعمیرکاران غیرمتخصص بدون استفاده از ابزار دقیق، تسمه را بهصورت تجربی تنظیم میکنند. این کار ممکن است در کوتاهمدت مشکلی ایجاد نکند، اما در بلندمدت فرسودگی تسمه را افزایش میدهد.
تاثیر استارتهای مکرر و رانندگی کوتاهمدت
خودروهایی که فقط در مسیرهای کوتاه استفاده میشوند، بیشتر در معرض استهلاک تسمه تایم قرار دارند. دلیل این موضوع آن است که موتور در هر بار استارت، فشار اولیه زیادی به سیستم تایمینگ وارد میکند. وقتی خودرو قبل از رسیدن به دمای استاندارد خاموش میشود، تسمه مدام در چرخه سرد و گرم قرار میگیرد. این تغییرات دمایی مداوم میتواند ساختار لاستیکی تسمه را ضعیف کند.
استفاده طولانیمدت از تسمه بدون توجه به عمر زمانی
بسیاری از رانندگان فقط به کیلومتر کارکرد توجه میکنند، در حالی که تسمه تایم حتی در صورت کم کار کردن خودرو نیز دچار افت کیفیت میشود.
لاستیک تسمه بهمرور خاصیت انعطافپذیری خود را از دست میدهد. به همین دلیل ممکن است خودرویی که فقط ۳۰ هزار کیلومتر کار کرده اما چند سال بدون تعویض تسمه مانده، در معرض پارگی قرار داشته باشد. عمر زمانی تسمه معمولاً بین ۳ تا ۵ سال در نظر گرفته میشود، حتی اگر خودرو کارکرد کمی داشته باشد.
گردوغبار و آلودگی محیطی
ورود گردوغبار به محفظه تایمینگ یکی دیگر از عوامل مهم فرسودگی تسمه تایم است. ذرات ریز گردوغبار در طول زمان بین دندانههای تسمه و پولیها قرار میگیرند و باعث ساییدگی میشوند.
این مشکل در خودروهایی که بیشتر در جادههای خاکی یا مناطق صنعتی تردد میکنند، بیشتر دیده میشود. اگر قاب محافظ تسمه آسیب دیده باشد، احتمال ورود آلودگی چند برابر خواهد شد.
جمعبندی
تسمه تایم قطعهای است که سلامت آن مستقیماً با عملکرد موتور ارتباط دارد. گرمای بیش از حد موتور، نشت روغن، رانندگی پرفشار، خرابی هرزگرد، تنظیم اشتباه کشش تسمه و استفاده طولانیمدت از قطعات فرسوده از عوامل مهمی که در فرسوده شدن تسمه تایم نقش دارند هستند و میتوانند عمر این قطعه را کاهش دهند. بیتوجهی به این موارد گاهی باعث آسیب دیدن سوپاپها و حتی نیاز به تعمیر کامل موتور میشود. به همین دلیل توصیه میشود وضعیت تسمه تایم خوردوها به خصوص تسمه تایم پراید و ماشینهای مشابه آن بهصورت دورهای بررسی شود.
